تفاوت گیربکس های دستی و اتوماتیک در چیست؟

در گذشته گیربکس های اتوماتیک، تنها توسط اقلیتی از خودرو سازان دنیا مورد استفاده قرار می گرفت. از جمله این اقلیت محدود می توان به خودروهای سدان لوکس اشاره کرد که رانندگان آنها نیز معمولا افراد سالخورده بودند. در حال حاضر و از ده سال قبل تا به حال، سلیقه بازار عوض شده و اکثر مردم تمایل به خرید خودروهای مجهز به گیربکس اتوماتیک پیدا کرده اند. بسیاری از خودرو سازان جهان در حال حاضر خودروهای خود را به این سیستم مجهز کرده اند و دائما به تمجید از این گیربکس های اتوماتیک موجود در خودروهای خود می پردازند. تعداد زیادی از این گیربکس های جدید به سیستم کلاچ دوبل نیز مجهز شده و نه تنها سریع تر از انسان اقدام به تعویض دنده می نمایند، بلکه باعث کاهش مصرف سوخت خودرو نیز می شوند. بعضی از خودروسازان نیز بطور کل سیستم انتقال قدرت خودروهای خود را از حالت دستی خارج کرده و خودروهای تولیدی خود را تنها با گیربکس های اتوماتیک به بازار عرضه می نمایند.
از جمله این شرکت های می توان به شرکت خودروسازی ایتالیایی فراری (Ferrari) اشاره کرد که حتی به عنوان نمونه یک خودرو مجهز به گیربکس دستی نیز تولید نمی کند. شرکت انگلیسی – هندی جاگوار (Jaguar) نیز به عنوان یک گزینه اضافه، سیستم انتقال قدرت دستی را برای خودروهای مدل F-Type خود در نظر گرفته که این نمونه نیز یک استثنا در صنعت خودرو سازی مدرن جهان است. اما سوال این است که اگر شما قصد دارید یک خودروی جدید خریداری نمایید، آیا این خودرو باید مجهز به گیربکس اتوماتیک باشد و یا گیربکس دستی؟


عملکرد
معمولا خودروی مجهز به گیربکس اتوماتیک گزینه مناسب برای کسانی است که از رانندگی لذت نمی بردند. اگر شما از آن دسته افرادی بودید که از رانندگی به عنوان یک تفریح لذت می بردند، قطعا خودروی مجهز به گیربکس دستی را انتخاب می کردید. اما در حال حاضر مساله به این شکل نیست. تعویض دنده های فوق سریع که توسط گیربکس های جدید انجام می گردد، مانند نمونه مورد استفاده در پورشه 911، تعویض دنده ها را بسیار سریع تر و دقیق تر از هر انسانی انجام می دهد. تنها تفاوت این دو سیستم در حدود چند دهم ثانیه در آزمایش های شتاب 0 تا 100 بوده که در هنگام حرکت های روزمره در کوچه و خیابان اصلا به چشم نمی آید.
در زمانیکه در خودرو با سرعت بالا در حال حرکت باشید، چه در جاده ها و چه در پیست های مسابقه، گیربکس دستی توجه بیشتری را نسبت به گیربکس های اتوماتیک لازم دارد. برای هر بار تعویض دنده می بایست فشار از روی پدال گاز برداشته شده، پدال کلاچ فشره شده، اهرم دنده در مکان مناسب بخود قرار گرفته و سپس پدال کلاچ رها شده و دوباره پدال گاز فشرده گردد. اما در گیربکس های اتوماتیک تنها با فشردن یک پدال، تمامی این مراحل طی شده و بقیه کار های بر عهده سیستم انتقال قدرت اتوماتیک خوهد بود. البته این مهم ترین دلیل استفاده از گیربکس های اتوماتیک نیز هست. چرا که انجام این عملیات در کوتاه ترین زمان ممکن یکی از مهارت های حرفه ی رانندگی بوده و کسانی که از رانندگی لذت می برند، به این روش توانایی های خود در کنترل و استفاده بهینه از قدرت را به رخ دیگران می کشند.
علاوه بر این گیربکس اتوماتیک در بعضی مواقع واقعا کارآمد است. به عنوان مثال شما چه راننده حرفه ای باشید، چه یک فرد معمولی که تنها استفاده وی از خودرو طی مسافت مابین منزل با محل کار خود است، هیچ لذتی از گیر کردن در ترافیک نمی برید. به همین دلیل عدم وجود پدال کلاچ و رها شدن از فشردن و رها کردن آن در ترافیک، کمک شایانی به راننده کرده و مانع از خستگی بیش از حد پاها می گردد. سیستم های کلاچ جدید در خودروهای مجهز به گیربکس های اتوماتیک پیشرفت زیادی داشته و دنده ها بسیار نرم و بدون صدا تعویض می گردند. حتی در بعضی موارد تنظیمات این گیربکس های اتوماتیک به گونه ای است که حتی راننده نیز متوجه تعویض دنده ها نمی شود.


قیمت
با توجه به پیچیده بودن نسبی سیستم های گیربکس اتوماتیک، خودروهای مجهز به این نوع سیستم انتقال قدرت معمولا قیمتی بالاتر از مدل های مجهز به گیربکس دستی دارند. این قیمت بسته به نوع خودرو ساز و حتی مدل خودرو های شرکت سازنده متفاوت است. به عنوان مثال برای تجهیز خودروهای شرکت هایی مانند فورد (Ford)،‌ مرسدس بنز (Mercedes – Benz) و بی ام و (BMW) برای تجهیز خودروهای خود به گیربکس اتوماتیک قیمتی در حدود 1.900 دلار دارد. این قیمت در مورد خودرو سازانی مانند پورشه (Porsche) به مبلغ 2.800 دلار و در  آئودی (Audi) معادل 3.700 دلار افزایش پیدا می کند. البته استفاده از گیربکس های اتوماتیک تاثیر محسوسی در هزینه های سالانه خودرو ندارد.


مصرف سوخت
در گذشته، گیربکس های اتوماتیک ممکن بود مصرف سوخت خودرو را تحت تاثیر قرار داده و آن را بیشتر نماید. اما در حال حاضر با توجه به پیشرفت تکنولوژی و با استفاده از نرم افزارهای بروز شده و استفاده از ضرایب دنده خاص، این مشکل برطرف شده و خودروهای مجهز به گیربکس اتوماتیک مصرف سوختی بیشتر از گونه های دستی ندارند. به عنوان نمونه یکی از مدل های شرکت آلمانی ب ام و را مورد بررسی قرار می دهیم. مدل 320i این شرکت با استفاده از گیربکس دستی توانایی پیمودن مسافت 100 کیلومتر با 4.44 لیتر را داشته که این عدد با استفاده از گیربکس اتوماتیک به 4.52 لیتر در هر صد کیلومتر میرسد که تغییر واقعا نا چیزی است. میزان تولید آلاینده CO2 نیز در هر دو صورت تقریبا یکسان بوده و هر دو مشمول میزان یکسانی از مالیات سالانه می گردند. برخی از خودروسازان نیز از گیربکس های اتوماتیک بسیار مدرن و دقیق استفاده می کنند که حتی مصرفی پایین تر از همتایان دستی خود دارند. به عنوان مثال افزونه PDK که بر روی خودروی پورشه 911 کاررا (Porsche 911 Carrera) نصب شده، نه تنها سریع تر از نمونه مجهز به گیربکس دستی خود در هنگام تعویض دنده است، بلکه مصرف سوخت آن را نیز کاهش داده است.


نتیجه گیری کلی
در زمینه مسائل مالی و هزینه، هنوز استفاده از گیربکس های دستی چه در کوتاه مدت و چه در طول عمر کلی خودرو، ارزان تر بوده و اگر شما از افرادی هستید که طالب لذت کامل از رانندگی هستند انتخابی ساده را در پیش رو دارید و قطعا" گیربکس دستی مناسب شما خواهد بود. برای باقی افرادی که از خودرو تنها به عنوان یک وسیله نقلیه استفاده می کنند، پرداخت اندکی مابه تفاوت بین این دو سیستم اتقال قدرت مشکلی ایجاد نکرده و مناسب آنها خواهد بود. از مزایای گیربکس اتوماتیک برای این افراد سهولت رانندگی بوده و مصرف کلی سوخت و عملکرد کلی خودرو در صورت تجهیز به هر یک از این نوع گیربکس ها تغییری نکرده و یکسان خواهد بود. آیا کسی از راحتی بیشتر ناراحت می شود؟